Verfkleur kiezen: ondertonen, testen en glansgraad

Een verfkleur kiezen doe je zo: begin bij wat niet verandert (de vloer, de bank, de keuken), kies een kleur waarvan de ondertoon daarbij past en test twee of drie grote proeflappen een paar dagen op verschillende muren, in ochtendlicht, daglicht en lamplicht. Houd rekening met de ligging van de kamer, kies een tint lichter of gedempter dan het kleurstaaltje waar je verliefd op werd, en kies de glansgraad naar hoeveel de muur te verduren krijgt: mat voor woonkamers en slaapkamers, zijdemat of satijnglans voor gangen en keukens, zijdeglans voor kozijnen en deuren. Zo pak je elke stap aan zonder twee keer te hoeven schilderen.

Begin bij wat blijft

Verf is het goedkoopste in de kamer om te veranderen, dus kies hem als laatste, of in elk geval pas als je weet waar hij mee moet samenleven. Zet de vaste dingen op een rij voordat je ook maar één kleurstaaltje bekijkt:

• De vloer. Eiken, grenen, notenhout, beton en tegels hebben allemaal een sterke ondertoon.
• De grote meubels. De bank, het bed, een groot vloerkleed of een keuken die je niet kunt vervangen.
• Het uitzicht. Een raam vol bomen of zee hoort bij het kleurenpalet, zoals onze gids over kleurenleer voor je interieur uitlegt.

Neem een kussen, een restje vloerplank of een foto van de bank mee als je verf gaat uitzoeken. Een kleur die op een wit kaartje perfect lijkt, kan vloeken met een warme houten vloer.

Lees de ondertoon

Bijna elke kleur neigt een beetje naar een andere: een wit neigt naar geel, roze, groen of blauw; een grijs neigt naar warm (beige, taupe) of koel (blauw, groen). Die neiging is de ondertoon, en botsende ondertonen zijn de reden dat een op zich mooi grijs er in jouw kamer vies uit kan zien.

Zo zie je hem snel:

• Houd het staaltje tegen gewoon wit printpapier. De neiging springt er meteen uit.
• Vergelijk het met de buren. In een rij van vijf witten vallen het gele en het blauwe meteen op.
• Kijk naar de donkerste kleur op de kleurenstrook. Die laat de familie duidelijker zien dan de lichte.

Stem dan de neiging af: warme muren met warme houtsoorten en romig wit; koele muren met helder wit, koeler steen en zwart of chroom metaal. Warm en koel mengen kan, maar doe het bewust, meestal door één temperatuur de overhand te laten houden.

Test proeflappen goed

Kleine staaltjes liegen. Een kleur op vier muren oogt sterker, en meestal donkerder, dan op een kaartje, omdat de muren de kleur naar elkaar terugkaatsen. Veel ontwerpers kiezen daarom een stap lichter of gedempter dan hun eerste keus.

1. Breng het terug tot twee of drie kleuren. Meer dan dat, en ze lopen in elkaar over.
2. Schilder grote proeflappen, minstens A3 of zo’n 30 × 40 cm, groter als het kan. Twee lagen, zoals de muur straks ook wordt.
3. Gebruik proefplaten of wit karton als dat kan, zodat de oude muurkleur niet meespeelt in wat je ziet en je ze kunt verplaatsen.
4. Test op meerdere muren: één naast het raam, één ertegenover, één in de donkerste hoek.
5. Kijk op verschillende momenten van de dag: ’s ochtends, ’s middags, ’s avonds en ’s nachts onder je eigen lampen.
6. Leef er twee of drie dagen mee voordat je beslist. De kleur die je op de derde avond nog steeds mooi vindt, is meestal de juiste.

Laat het licht beslissen

De ligging van een kamer verandert hoe elke kleur eruitziet. Deze patronen gelden voor het noordelijk halfrond; op het zuidelijk halfrond draai je noord en zuid om.

Kunstlicht telt net zo zwaar als daglicht, zeker in kamers die je vooral ’s avonds gebruikt. Warme lampen trekken kleuren naar geel en verzachten blauw; koele lampen maken warme kleuren vlak. Onze gids over verlichting in lagen legt de kleurtemperatuur van lampen uit. En heb je nog niet bekeken hoe het licht door de kamer beweegt, dan laat hoe je een kamer leest zien hoe je dat doet.

Op veel kleurkaarten staat ook een LRV (lichtreflectiewaarde) van 0 (zwart) tot 100 (puur wit). Dat is een handige snelkoppeling: een hogere LRV kaatst meer licht door een donkere kamer, een lagere slokt het op en voelt meer omsloten.

Kies de juiste glansgraad

De afwerking verandert hoe een kleur eruitziet en hoe goed hij vingers, stoom en schrammen overleeft. De namen verschillen per merk, maar de volgorde van mat naar glanzend is altijd dezelfde:

Hoe glanzender de afwerking, hoe meer deukjes en vlekkerig stucwerk opvallen, en hoe iets donkerder en voller dezelfde kleur oogt.

Plafonds en houtwerk

Het plafond is de vijfde wand, en het houtwerk is de lijst om al het andere heen.

• Een mat wit plafond is de veilige standaardkeus en kaatst het meeste licht terug.
• Een getint plafond, de muurkleur gemengd op een fractie van de sterkte, oogt zachter dan helder wit en voorkomt dat het plafond los van de rest voelt.
• Dezelfde kleur op muren, plafond en houtwerk (‘color drenching’) maakt een kamer rustig en omhullend, en verbergt lastige hoeken op zolders en in kleine kamers.
• Een donkerder plafond kan een hoge kamer gezelliger maken; een lage kamer heeft er zelden baat bij.
• Houtwerk in een contrasterend wit oogt strak en klassiek. Houtwerk in de muurkleur, eventueel in een glanzender afwerking, oogt modern en laat de kamer groter lijken.

Hoeveel kleuren?

Voor één kamer is de 60-30-10-regel een eenvoudige structuur: zo’n 60% van de kamer in een hoofdkleur (meestal de muren), 30% in een tweede kleur (grote meubels, gordijnen, een vloerkleed) en 10% in een accentkleur. De gids over kleurenleer heeft uitgewerkte voorbeelden, en onze kleurenpaletten voor je interieur geven kant-en-klare combinaties.

Voor een heel huis zijn drie tot vijf kleuren met dezelfde ondertoon ruim voldoende. Kamers die je vanuit elkaar kunt zien, moeten op zijn minst bij elkaar passen, ook als ze niet dezelfde kleur hebben.

Veelgemaakte fouten met verf

• Kiezen op basis van een staaltje zonder het in de kamer te testen.
• De ondertoon negeren van de vloer en de bank.
• Op maar één muur testen, meestal de lichte.
• Te veel soorten wit in één blik: een geelwitte muur, een blauwwit plafond en grijswit houtwerk vechten met elkaar.
• De verkeerde glansgraad: hoogglans op een oneffen muur, of mat in een gang vol vingerafdrukken.
• Schilderen voordat de meubels gekozen zijn. Het is veel makkelijker om verf te vinden bij een bank dan een bank bij een verf.

Schilderen met een klein budget? Lees onze gids over een kamermake-over met een klein budget. Huur je? Overleg dan eerst met je verhuurder, en kijk bij je huurhuis inrichten voor veranderingen die je weer ongedaan kunt maken.

Probeer het in Cozee

Een verfkleur is makkelijker te beoordelen als de kamer is ingericht. In Cozee, een gratis interieurspel voor iPhone en Android, liggen de muren van elke Space (een kamer in het spel) al vast, dus oefen je de andere helft van het werk: een bank, vloerkleed, gordijnen en accenten kiezen die passen bij een leisteenblauwe muur of een warme terracotta muur, zoals de kamers in de openingsafbeelding. Let op welke ondertonen goed staan naast de muur, en gebruik dat als je proefkleuren kiest voor je eigen huis.